4 Şubat 1947’de İstanbul (Üsküdar) da doğdu. Babası Mehmet Oruç (Ö. 1976), Denizaltı Gediklisi iken ordudan ayrıldı. Hilton Otelinden şef garson olarak emekli oldu. Annesi Münire Akdeniz Çora (Ö.2003), İstanbul Adliyesi Zabıt katipliğinden emekli oldu. Baba tarafı Selanikli, anne tarafı Manastırlıdır.

Mecidiyeköy’de başladığı İlkokul eğitimini, Beykoz Ahmet Mithat Efendi İlkokul’unda sürdürdü ve Kadırga İlkokul’unda tamamladı. Ortaokulu Gedikpaşa Ortaokulunda bitirdi ve Vefa Lisesinden mezun oldu.

İstanbul üniversitesi Fen Fakültesi Fizik Bölümü öğrencisi iken 1968 öğrenci hareketleri içinde yer aldı.

Prof. Dr. Fikret Kortel’in yanında İ.Ü. Fizik Bölümü Teorik Fizik Kürsüsünde asistan oldu (1971). Doktora çalışmalarını Prof. Asım Barut yanında, Abdus Salam ICTP-İtalya, Uluslararası Teorik Fizik Merkezinde yaptı (1976).

Uzun yıllar İtalya’da Abdus Salam ICTP ve İsviçre’de Avrupa Nükleer Fizik Merkezi CERN’de doktora sonrası çalışmalarda bulundu. 1988 yılında Fizik Profesörü oldu.

İstanbul Üniversitesi Fizik Bölümü Başkanlığı (1988-1991 ve 2001-2007), Türk Fizik Derneği Genel Başkanlığı (1987-1997), Balkan Fizik Birliği Başkanlığı (1989-1997), Türk Fizik Vakfı Yönetim Kurulu Üyeliği (1989-1995), Avrupa Fizik Derneği Konsey Üyeliği (1989-1997), Bilim ve Ütopya Vakfı Kurucu Başkanlığında (1997-1999) ve Balkan ve Rumeli Dernekleri Koordinasyon Başkanlığı (1996-1999) görevlerinde bulundu.

Trakya Üniversitesinde (1981-1986), Boğaziçi Üniversitesinde (1982-1984) ve Yıldız Üniversitesinde (1981-1986) yarı-zamanlı çeşitli lisans ve lisansüstü fizik ve matematik dersleri verdi. London School of Economics and Political Science, Center for Philosophy of Natural and Social Science’de ziyaretçi araştırmacı olarak bulundu.

Halen; İstanbul Üniversitesi Seçilmiş Senato üyesidir (2011-), İstanbul Üniversitesi Fen Fakültesi Fizik Bölümü Başkanlığı (2011-) veYüksek Enerji ve Plazma Fiziği Anabilim Dalı Başkanlığı (1987-) görevlerinde bulunmaktadır. Kuvantum Fiziği ve Parçacık Fiziği, Çağdaş Fizik Tarihi, Bilim Felsefesi dersleri vermektedir.

Parçacık Fiziği, Kozmoloji, Kuvantum Alanlar Teorisi, Non-lineer Sistemler ve Soliton Fiziği yanında Fizik Felsefesi, Fizik Tarihi ve Fizik Eğitimi konularında yayınlanmış çok sayıda uluslar arası bilimsel makalesi vardır. Ayrıca çeşitli dergilerde ve gazetelerde deneme yazıları yayınlanmıştır. 7 Hariç (deneme), Kozmozdan Kaosa (Söyleşi, Tayfun Gönül ile) ve Kara Kefali (roman) kitaplarını yazmıştır.

Abdus Salam ICTP Associate Üyeliği (1980), TÜBİTAK Bilim Teşvik (1985), Uluslar arası İnsanlık Birliği Altın Karakter (1998), Balkan Fizik Birliği Onur Üyeliği (1998) ödüllerini almıştır.

İngilizce ve İtalyanca bilir. Evli, (Zehra Akdeniz) bir kız (Bige Akdeniz)ve bir erkek (Fikretcan Akdeniz) babasıdır.